فرهنگ یزد

فرهنگ یزد

انگیزه های کمرنگ شدن گویش بومی در بین مردم استان یزد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناس ارشددانشگاه یزد
10.22034/fyazd.2024.465092.1113
چکیده
حفظ گویش‌های بومی یکی از ضروریات مهمی است که امروزه احساس می‌شود. گویش یزدی در کشور به شیرینی مشهور است و فراتر از یک گویش بومی، همیشه با خوش‌نامی همراه بوده است. این گویش ریشه‌‌دار یادآور قناعت، سنت و اجتماعی بودن است. در این پژوهش به دنبال آن هستیم که بدانیم چرا مردم یزد در گفتگو با همشهریان خود؛ به یزدی سخن نمی‌گویند؟ این پژوهش دلایل بی‌توجهی یزدی‌ها را به گویش بومی بررسی می‌کند تا به راه‌های روشنی در دل‌بسته کردن مردم، به‌ویژه جوانان در به کاربردن گویش نیاکان دست یابد و دیگران را در پژوهش‌های پس‌ازاین یاری رساند. در این پژوهش، از روش تحقیق کیفی، پدیدارشناسی و کاربردی استفاده شده است. هدف آن است تا در گفت‌وشنود نیمه‌ساختاریافته با یزدی‌هایی که از گویش بومی کمتر بهره می‌‌برند، به این نتیجه دست یابیم که چرا هم‌صحبتی یزدی‌ها با همشهریان خود به گویش یزدی کاهش یافته است. نخستین دلیل مردم در سخن نگفتن به گویش یزدی، بی‌کلاسی شناخته شد؛ مردم سخن به گویش بومی را زشت می‌شمرند و آن را مخصوص پدران خود می‌دانند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The reasons for the decline of the native dialect among the people of Yazd province

نویسنده English

Aliye naghibalzakerinbafghi
daneshgah azad yazd
چکیده English

Motives for the decline of the native dialect among the people of Yazd province

A great need that is seen today is the preservation of native dialects. The Yazdi dialect in the country is known as sweet, and more than a native dialect, it has always been associated with a good name. This rooted dialect is a reminder of sufficiency, religion and humanity.
In this research, we seek to know why the people of Yazd do not speak Yazdi in conversation with their fellow citizens. This research examines the motives of Yazidis' carelessness about the native dialect, in order to find clear ways to engage people, especially young people, in the use of the dialect of their ancestors, and help others in further research. In this research, qualitative, phenomenological and applied research methods have been used.
Its desire is to reach the result of the semi-structured dialogue with Yazidis who use the native dialect less, why the conversation between Yazidis and fellow citizens has decreased. It was considered dishonorable to be the first people not to speak the Yazdi dialect. People who consider it ugly to speak in the native dialect and recognize it as a characteristic of their fathers.

کلیدواژه‌ها English

Persian language
national culture
dialect
native vocabulary
Yazdi
 ـــ آموزگار، ژاله و تفضلی، احمد، (1399)، زبان پهلوی، ادبیات و دستور آن، چاپ 11، تهران: معین.
ـــ اختیار، منصور (1343). شیوۀ بررسی گویش‌ها. ضمیمۀ مجلۀ دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران، 2: 215 ـــ 170.
ـــ ارانسکی، ی. م، (1378)، صادقی، زبان‌های ایرانی (ترجمۀ علی‌اشرف صادقی). تهران: سخن.
ـــ افشار، ایرج، (1369)، واژه‌نامۀ یزدی، تهران: فرهنگ ایران زمین.
ـــ باطنی، محمدرضا، (1348)، توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی، چاپ 42، تهران: امیرکبیر.
ـــ پورریاحی، مسعود، (1379)، شناسایی گویش‌های ایران، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
ـــ تمیم‌داری، احمد، (1390)، فرهنگ عامه، تهران: مهکامه.
ـــ جباری، مصطفی (1392). حریم گویش. مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 8: 57 ـــ 68.
ـــ چمبرز، ج. ک، و ترادگیل، پ (1398)، گویش‌شناسی (ترجمۀ سامان سامنی). تهران: نقد فرهنگ.
ـــ حاجی‌زادۀ میمندی، مسعود (1384)، الگوی پژوهشی در فرهنگ عامه، یزد: ادارۀ کل فرهنگ و ارشاداسلامی یزد.
ـــ حیدری، عباس، یعقوبی‌نیا، فریبا، و لطیف‌نژاد رودسری، رباب (1381). تعامل گرایی نمادین در گراندد تئوری. مجلۀ تحقیقات کیفی در علوم سلامت، 4: 80 ـــ 95.
ـــ دهخدا، علی‌اکبر، (1376)، لغت‌نامۀ دهخدا، تهران: دانشگاه تهران.
ـــ رستم‌بیک تفرشی، آتوسا (1394). روش‌شناسی پژوهشی در مطالعات گویش‌شناسی، زبان‌شناخت، 2: 117 ـــ 143.
ـــ رمضانخانی، صدیقه، (1395)، فرهنگ عامۀ مردم شهر یزد، تهران: پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات.
ـــ سبز علیپور، جهاندوست، و نیک گهر، سیده فاطمه، (1393). فرهنگ‌نگاری گویشی (مطالعۀ موردی: بررسی فرهنگ نگاری در گیلکی). زبان‌پژوهی، 11: 100 ـــ 120.
ـــ طاهری، اسفندیار (1395). ریشه‌شناسی چند واژۀ کهن از گویش‌های ایرانی. زبان فارسی و گویش‌های ایرانی، شماره پیاپی 1: 95-75.
ـــ فره‌وشی، بهرام، (1381)، فرهنگ فارسی به پهلوی، چاپ 3، تهران: دانشگاه تهران.
 ـــ فیروزبخش، فرانک، (1377)، بررسی ساختار دستوری گویش بهدینان شهر یزد، تهران: فروهر
ـــ قنادان، منصور، مطیع، ناهید، و ستوده، هدایت‌الله، (1396)، جامعه‌شناسی مفاهیم کلیدی، چاپ 12، تهران: آوای نور.
ـــ محمودی احمدآبادی، طاهره، (1394)، تحلیل ساختار فعل مرکب در گویش فارسی اردکان یزد، علم زبان،4: 150 ـــ 170.
ـــ مزداپور،کتایون، (1374)، واژه‌نامۀ گویش بهدینان یزد، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
ـــ منصوری، مهرزاد (1392)، مدیریت زمان در گویش خاوران، زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، 8: 120 ـــ 145.
ـــ مولایی، چنگیز، (1385)، راهنمای زبان های باستان، چاپ 3، تهران: مهرنامک.
ـــ نغزگوی کهن، مهرداد (1384). اهمیت یافته‌های لهجه‌شناسی در مطالعات تاریخی. زبان و زبان‌شناسی، 1: 115 ـــ 127.
ـــ همایون، همادخت، (1383)، گویش کلیمیان یزد، تهران: پژوهشگاه مطالعات علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
-Herman NJ. Symbolic interaction: an introduction to social psychology. Lanham, MD: Rowman and Littlefield; 1994.
-Wubbles T, Brekelmans M. Two decades of research on teacher-student relationships in class. International Journal of  Educational Research
2005; 43(1-2): 6-24.
-Biber, D., Conrad, S., & Reppen, R. (1998). Corpus linguistics: Investigating language structure  and use. Cambridge University Press.