نوع مقاله : مقاله پژوهشی
تازه های تحقیق
امروزه رسانهها بهصورت گسترده و فراگیر، زندگی تمام انسانها، جوامع، دولتها و افکار عمومی را دچار تغییر و تحول کرده است (لازار[1]، 12:1385)؛ اگرچه سرگرمی و فراهم کردن اوقات فراغت از وظایف رسانهها بهشمار میرود که ویژهنامههای نوروزی با هدف پر کردن اوقات فراغت شهروندان در ایام تعطیلات نوروز منتشر میشوند، اما بیشک وظیفۀ حراست و نگهبانی با توجه به خطمشی و سیاستگذاریهای رسانه در این خصوص موردنظر و توجه بیشتری است که این دو ویژهنامه (اعتماد و اطلاعات) سعی کردهاند بیشتر به این زمینه بپردازند؛ بنابراین صاحبان رسانهها شاید برای ایجاد سرگرمی و پر کردن ساعات تفریح مخاطبان کوشش کنند که محتواهای تخیلی را برای آرامش اعصاب و روان مخاطبان خود به خورد آنها بدهند. مخاطبان در هنگام تماشا کردن یا خواندن چنین محتواها ممکن است از دنیای واقعی که با آن مواجه هستند فاصله بگیرند و برای لحظاتی خوش باشند، اما با پایان یافتن محتوا مخاطب خود را دچار یأس و ناامیدی و درگیر واقعیت زندگی خود میبیند و درمییابد که محتوای خواندهشده یا تماشاشده هیچ رنجی از رنجهای او را کاهش نداده است، بلکه افسردگی و سرخوردگی را برای او به ارمغان آورده است؛ بنابراین محتوای رسانههای جمعی بازتابدهندۀ واقعیتهای عینی و ملموس جامعه هستند. هم تغییرات و هم نظم و ثباتی را که در محتوای رسانه مشاهده میشود میتوان بازتاب برخی ویژگی واقعیتهای اجتماعی در آن لحظهای معین دانست. با توجه به فرایند ششگانۀ برجستهسازی به نظر گلادیس انگل لانگ، نتایج حاصل از تحلیل محتوا نشان داد ویژهنامۀ اعتماد سعی کرده است با توجه به خطمشی انتقادی که به سیاستهای دولت سیزدهم دارد با مقاله و مصاحبههای تولیدی با جهتگیری انتقادی از وضعیت موجود کارکرد حراست و نگهبانی خود را نشان دهد، درحالیکه ویژهنامۀ اطلاعات که به نهاد حاکمیتی وابستگی دارد، سعی کرده با ارائۀ گزارشهای خبری و درعینحال توصیفی به جذابیتهای ایران و درعینحال وضعیت امیدآفرینی و همچنین اطلاعرسانی از مکانهای دیدنی ایران بپردازد؛ بنابراین جهتگیری اطلاعات، تعریف و تمجید از وضعیت موجود بوده است.
محتوای مطالب این شمارۀ ویژهنامۀ اعتماد حوزۀ بینالملل، فرهنگی و هنری و در مرحلۀ بعد سیاسی بوده است. اعتماد گرایشی کاملاً سیاسی و انتقادی به دولت دارد و با مشی اصلاحطلبانه همانطور که گفته شد و نتایج نشان میدهد سهم بالایی از جهتگیری انتقادی را دارد، اما اطلاعات، حوزۀ اجتماعی و فرهنگی و هنری را مهم دیده و با رویکردی خوشبینانه با تکیه به ارزش خبری مجاورت در ویژهنامۀ خود نقشآفرینی داشته است، ولی ارزش برخورد که از یک تضاد و کشمکش حکایت میکند، مورد توجه متصدیان رسانهای ویژهنامه اعتماد بوده است. آنچه این پژوهش نشان داد، سهم پایین هر دو رسانه به دو عنصر «چرایی» و «چگونگی» بوده است. موشکافی دقیق از وقوع یک رویداد نیازمند توجه بیشتر به این دو عنصر مهم خبری است، ولی عنصر «که» و «کجا» از عناصری بوده است که این دو ویژهنامه در برجستهسازی مطالب و محتوای خود به آن توجه کردهاند؛ بهطورکلی سه هدف اصلی و درنتیجه سه نوع اساسی تحلیل محتوای کمّی در این پژوهش که از «فرمول محبوب لاسول» پیروی میکند که میپرسد «چه کسی چه میگوید؟»، «به چه کسی؟»، «چرا؟»، «تا چه حد؟» و «با چه تأثیری؟» دنبال شد.
در ادامۀ این پژوهش مشخص شد نوع تیتر بیشتر مطالب اعتماد با توجه به ماهیت انتقادی مطالب، ضربهای بود و خنثابودن محتوای ویژهنامۀ روزنامۀ اطلاعات بیانگر موجی بودن و در مرحلۀ بعد یکنواختی بود. به نظر میرسد هر دو روزنامه با توجه به ماهیت ویژهنامه که بیشتر کارکرد آگاهیرسانی را دنبال میکند با تیترهای استنباطی و نشانهگیری ضمیر ناخودآگاه مخاطب را به این سمت سوق دهند، اما در این پژوهش این حدس رد شد و مسئلۀ دیگری را نشان داد که ویژهنامۀ اعتماد با تیتر «ضربهای» و ویژهنامۀ اطلاعات با تیتر «موجی» حرف اول و برجستگی خاص خود را از سوی سیاستگذاران رسانهای خود دنبال کنند.
بهطورکلی با توجه به یافتههای بهدستآمده بهمنظور تحقق بهتر اهداف رسانهای پیرامون تحلیل محتوای هرچهبهتر مطالب ویژهنامههای نوروزی که در سالهای آتی از سوی سازمانهای رسانهای منتشر میشود، در مقولههای برجستهسازی، نحوۀ ارائه، جهتگیری و ویژگیهای ساختاری مطالب، میتوان پیشنهادهایی را ارائه کرد.
[1] . Lazarus
موضوعات
عنوان مقاله English
نویسندگان English
This research, conducted through a quantitative and qualitative content analysis, aimed to address the question, "How are the materials presented and analyzed in the Norooz supplements of the Etemad and Ettela'at newspapers?" The statistical population of this study consists of all the content from the 1403 Norooz special issues of these two newspapers, which was analyzed using a comprehensive sampling method where each selected content item was considered as both the observation unit and the analysis unit. According to the findings, the Etemad supplement, adhering to a critical policy, exhibits a critical orientation towards the government, whereas the Ettela'at supplement, linked to the governing institution, adopts a defining and commendatory yet neutral perspective in its content. The Etemad supplement allocates a significant portion of its content to the "international" domain, while the Ettela'at focuses on the "social" domain. Consequently, the research highlights the prominent news value covered by Etemad, indicating where and what it emphasized, while Ettela'at's priorities reveal a lack of attention to two crucial elements: "why" and "how." These observations represent additional results of the study
کلیدواژهها English
