فرهنگ یزد

فرهنگ یزد

بررسی رابطه سرمایه فرهنگی با خرده فرهنگهای جوانان در شهر یزد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد جامعه‌شناسی دانشگاه یزد
2 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه یزد و دبیر آموزش و پرورش یزد
3 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه یزد
10.22034/fyazd.2024.451334.1105
چکیده
چکیده
امروزه سرمایه فرهنگی به عنوان یکی از مهمترین سرمایه های هر کشورشناخته می شود و جوانان به عنوان اصلی ترین گروه جامعه نقش قابل توجهی در دریافت این سرمایه دارند چرا که میتواند گامهای موثری در جهت ایجاد و البته اصلاح سلایق و گرایش آنان نسبت به خرده فرهنگهای جامعه داشته باشد. اصلی ترین هدف پژوهش بررسی رابطه سرمایه فرهنگی با گرایش به خرده فرهنگهای جوانان میباشد. مبانی نظری پژوهش با استفاده از نظریات بوردیو، کوهن تدوین شده است. این پژوهش در دو بخش اکتشافی و توصیفی انجام شده که ابتدا در بخش اکتشافی به منظور ساختن ابزار مناسب و شناخت خرده فرهنگهای مختلف جوانان شهر یزد به انجام مصاحبه کیفی با 20 نفر از جوانان پرداخته شده و پس از شناسایی گونه های خرده فرهنگ و ساختن ابزار مناسب پژوهش به شکل پیمایشی اجرا گردید. در بخش پیمایشی حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 385 نفرتعیین گردید که به شیوه نمونه گیری خوشه ای چند مرحلهای انتخاب شدند. یافته های پژوهش نشان داد که سرمایه فرهنگی جوانان یزدی در سطح پایینی قرار دارد و سرمایه فرهنگی با خرده فرهنگهای سخن گفتن، پوشاک و آرایش، ارزش و هنجار، فیلم و موسیقی رابطه معناداری دارد.

تازه های تحقیق

انسان در مرحلۀ جوانی می‌کوشد تا از استعدادهای خود بهترین استفاده را ببرد و بیشترین بهره‌وری را کسب کند. حال اگر زمینۀ مناسب برای رشد توانایی‌های جوانان فراهم نشود و از طرف جامعه نادیده گرفته شوند، چه‌بسا آفت بیکاری دامن او را بگیرد و سرخورده و منزوی شود. روان‌شناسان بر این باورند که اهمیت دادن به فرد مهم‌ترین عامل تضمین موفقیت او از لحظۀ تولد تا مرگ است. سبک زندگی و فرهنگ، در حال حاضر به‌عنوان یک الگوی کنش می‌تواند در شناسایی و شناخت هویت افراد و گروه‌های متفاوت اجتماعی از یکدیگر مورد استفاده قرار گیرد (خواجه‌نوری و سروش، 1393)، اما مشاوره با جوانان نشان داده است که غالباً این احساس گوشه‌گیری از لحظه‌ای در آنان جوانه می‌زند که از محیط خانواده به اجتماع بزرگ‌تری همچون مدرسه وارد می‌شوند و آنجاست که برای اولین بار طعم شکست و سرخوردگی را تجربه می‌کنند؛ به‌همین‌صورت آنها جذب خرده‌فرهنگ‌ها خواهند شد. اگر آموزش خوبی برای فرایند جامعه‌پذیری آنان صورت پذیرد، گرایش جوانان به سمت خرده‌فرهنگ‌های هم‌سو با ارزش‌ها و هنجارهای جامعه بیشتر خواهد بود؛ در غیر ‌این‌ صورت ممکن است به سمت خرده‌فرهنگ‌های نابهنجار و کج‌روی جامعه کشیده شوند. اصلی‌ترین هدف پژوهشگران در این پژوهش نیز بررسی رابطۀ سرمایۀ فرهنگی و خرده‌فرهنگ‌های مختلف جوانان شهر یزد است.

یافته‌های توصیفی پژوهش نشان دادند که کم‌سن‌ترین فرد در میان پاسخ‌گویان 15 سال و بالاترین میزان 35 سال و میانگین سنی پاسخ‌گویان نیز 92/23 سال بود. میزان تحصیلات نیز در این پژوهش مورد ارزیابی قرار گرفت؛ 6درصد از پاسخ‌گویان تحصیلات ابتدایی و راهنمایی داشتند، 8/28درصد مدرک دیپلم، 4/57درصد جوانان کاردانی و کارشناسی، 3/7درصد کارشناسی‌ارشد و 5/0درصد از پاسخ‌گویان نیز بالاتر از کارشناسی‌ارشد بودند. یافته‌های حاصل از آزمون فرضیات نشان داد که بین سرمایۀ فرهنگی و خرده‌فرهنگ‌های سخن گفتن رابطۀ منفی و معناداری وجود دارد که با یافته‌های نیازی و دیگران (1397)، هاشمیان فر و دیگران (1393)، ناصری (2018)، گانیه و دیگران (2015) و دهنوی و دیگران (2014) هم‌سو بوده است. بین سرمایۀ فرهنگی و خرده‌فرهنگ‌های سبک پوشش رابطۀ منفی و معناداری وجود دارد که با یافته‌های نیازی و دیگران (1397)، هاشمیان‌فر و دیگران (1393)، ابراهیمی و بهنوئی گدنه (۱۳۸۹)، ناصری (2018)، گانیه و دیگران (2015) و دهنوی و دیگران (2014) نیز هم‌سو بوده است.

 بین سرمایۀ فرهنگی و خرده‌فرهنگ‌های ارزش و هنجارها رابطۀ منفی و معناداری وجود دارد که با یافته‌های کوچانی اصفهانی و بحرانی (1398)، نیازی و دیگران (1397)، هاشمیان‌فر و دیگران (1393)، ناصری (2018)، گانیه و دیگران (2015) و دهنوی و دیگران (2014) هم یکسان بوده است. از سوی دیگر بین سرمایۀ فرهنگی و خرده‌فرهنگ‌های اوقات فراغت رابطۀ معناداری وجود ندارد که با یافته‌های محمد رضایی و دیگران (2011)، هیودی (2005) ناهم‌سو بوده است. همچنین بین سرمایۀ فرهنگی و خرده‌فرهنگ‌های فیلم و موسیقی رابطۀ منفی و معناداری وجود دارد که با یافته‌های نیازی و دیگران (1397)، مزیدی شرف‌آبادی و دیگران (۱۳۹۷)، هاشمیان‌فر و دیگران (1393)، ناصری (2018)، گانیه و دیگران (2015) و دهنوی و دیگران (2014) همسو بوده است. بوردیو سرمایۀ فرهنگی را نوعی عادت‌واره می‌داند که افراد برای ورود به میدان‌های مختلف اجتماعی آن را کسب می‌کنند؛ درواقع سرمایۀ فرهنگی بیشتر از خاستگاه طبقۀ اجتماعی مردم و تجارب آموزشی‌شان سرچشمه می‌گیرد. انسان‌ها سرمایه‌شان را جمع می‌کنند و آن را برای بهبود جایگاه اجتماعی‌شان هزینه می‌کنند. او معتقد است حجم سرمایه‌های افراد، موقعیت آنها را در فضای اجتماعی تعیین می‌کند؛ به‌این‌صورت که هرچه میزان سرمایۀ آنها بیشتر باشد، موقعیت بالاتری در فضای اجتماعی کسب می‌کنند. همچنین میزان سرمایه و در پی آن موقعیت افراد در فضای اجتماعی تأثیر ویژه‌ای را بر سبک زندگی افراد دارد. این موضوع مانند سرمایۀ اقتصادی باعث می‌شود که آنان در چرخۀ بازتولید قرار گیرند و موجب افزایش آن شوند و از طریق سرمایۀ فرهنگی، شیوۀ رفتار و گفتار خود و همین‌طور شیوۀ عملکرد خود در اجتماع را از دیگر طبقات جدا کنند. به نظر بوردیو ذائقه موضوعی است که افراد آن را شخصاً کسب و طبقات بالا و افراد خود را از دیگر افراد جامعه جدا می‌کنند؛ درواقع ذائقه بیشتر جایگاهی طبقاتی دارد. شاید از همین جهت است که میلر اعتقاد دارد ویژگی‌های طبقاتی جوانان طبقات پایین جامعه است که برای خود خرده‌فرهنگ خاصی را به وجود می‌آورند تا در چشم جامعۀ کلان، بزهکار جلوه کنند و بخواهند رفتار خرده‌فرهنگ خود را در پرتوی ارزش‌های این خرده‌فرهنگ‌ها نشان دهند. پسران برای تحقق ارزش‌هایشان است که اعمال خاصی را انجام می‌دهند و از این رهگذر به بزهکاری گرایش پیدا می‌کنند.                                     

 

 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Investigating the relationship between cultural capital and youth subcultures in Yazd city

نویسندگان English

akbar zare shahabadi 1
mohamad hassan manaviat 2
meysam gholami 3
1 sociolgy social science yazduni
2 yazduni
3 azad
چکیده English

Abstract
Today, cultural capital is known as one of the most important capitals of any country, and the youth, as the main group of society, play a significant role in receiving this capital, because they can take effective steps in creating and of course improving tastes and their tendency towards the subcultures of the society. The main purpose of the research is to investigate the relationship between cultural capital and youth subcultures. The theoretical foundations of the research have been developed using the theories of Bourdieu and Cohen. This research was carried out in two parts, exploratory and descriptive. First, in the exploratory part, in order to make a suitable tool and to know the different subcultures of the youth of Yazd city, a qualitative interview was conducted with 20 young people, and after identifying the types of subcultures. And building the appropriate research tool was carried out in the form of a survey. In the survey section, the sample size was determined using Cochran's formula of 385 people who were selected by multi-stage cluster sampling. The findings of the research showed that the cultural capital of Yazdi youth is at a low level and the cultural capital has a significant relationship with the subcultures of speaking, clothing and make-up, value and norm, film and music.

کلیدواژه‌ها English

Cultural capital
subculture style of clothing
leisure subculture
subculture of speaking
subculture of value and norm
ــ ابراهیمی، قربانعلی، و بهنوئی گدنه، عباس (1389). سرمایۀ فرهنگی، مدیریت ظاهر و جوانان (مطالعۀ دختران و پسران شهر بابلسر). زن در توسعه و سیاست، 8 (3): 153 ــ 176.
ــ ابراهیمی، قربانعلی، و ضیاءپور، آرش (1391). بررسی جامعه‌شناختی تأثیر سرمایۀ فرهنگی بر مدیریت بدن (مطالعۀ تجربی جوانان شهر گیلان غرب). جامعه‌شناسی کاربردی، 1: 125 ــ 148.
ــ احمدی، حبیب (1384). «جامعه‌شناسی انحرافات». تهران: انتشارات سمت.
ــ احمدی، حبیب؛ معینی، هدی (1394). بررسی رابطه مهارت‌های اجتماعی و رفتارهای پرخطر جوانان: مورد مطالعه شهر شیراز. پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، سال 4، 9: 1 ــ 24.
ــ بون ویتز، پی (1391)، درس‌هایی از جامعه‌شناسی پیر بوردیو (ترجمۀ جهانگیر جهانگیری و حسن پورسفیر)، تهران: آگه.
ــ حسین‌زاده، میکائیل (1388). بررسی رابطۀ سرمایۀ فرهنگی و هویت اجتماعی در بین دانشجویان تبریز. مطالعات ملی، دورۀ 10، 1: 49 ــ 73.
ــ خواجه‌نوری، بیژن، و سروش، مریم (1393). «استفاده از رسانه‌ها، سبک زندگی و کیفیت زندگی جوانان شهر شیراز». فصلنامۀ علوم اجتماعی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، سال 11، 2 (پیاپی 24): 49 ــ 25.
ــ ریتزر، جورج (1387)، نظریه‌های جامعه‌شناسی در دوران معاصر (ترجمۀ محسن ثلاثی)، تهران: انتشارات علمی.
ــ شارع‌پور، محمود، و غلامرضا خوش‌فر (1381). رابطۀ سرمایۀ فرهنگی با هویت اجتماعی جوانان (مطالعۀ موردی شهر تهران). نامۀ علوم اجتماعی، 2: 133 ــ 147.
ــ شامپاین، پاتریک (1393)، پیر بوردیو (ترجمۀ ناهید مؤید حکمت)، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
ــ شفرز، برنهارد، (1387)، مبانی جامعه‌شناسی جوانان (ترجمۀ کرامت‌الله راسخ)، تهران: نشر نی.
ــ شهابی، محمود، ذکایی، محمد سعید، و فرخی، علیرضا (1387). تعلق به خرده‌فرهنگ جوانان در شهر تهران. مطالعات جوانان، 12: 91 ــ 107.
ــ شومیکر، دونالد (1389). نظریه‌های بزهکاری (ترجمۀ صغری ابراهیمی قوام)، تهران: دانشگاه علوم انتظامی.
ــ شیانی، ملیحه، موسوی، میرطاهر، و مدنی قهفرخی، سعید (1389). سرمایۀ اجتماعی جوانان در ایران. جامعه‌شناسی ایران، 10 (3): 57 ــ 84.
ــ صالحی امیری، سید رضا، و سپهر نیا، رزیتا (1394)، الگوی ارتقای سرمایه فرهنگی در ایران، تهران: انتشارات ققنوس.
ــ علیخواه، فردین، و پورجعفری، متین (1391). تأملی بر خرده‌فرهنگ جوانان: مطالعه‌ای دربارۀ ماشین‌رانی نمایشی جوانان شهر رشت. راهبرد فرهنگ، سال 5، 20: 155 ــ 175.
ــ قاسمی، وحید، ربانی خوراسکانی، رسول، ربانی خوراسکانی، علی، و علیزاده اقدم، محمدباقر. (1387). تعیین‌کننده‌های ساختاری و سرمایه‌ای سبک زندگی سلامت‌محور، فصلنامۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی، 16 (63): 181 ــ 213.
ــ کوچانی اصفهانی، مسعود، و بحرانی، محمود (1398). تأثیر سرمایۀ فرهنگی و مهارت‌های اجتماعی بر رفتارهای پرخطر نوجوانان. دانش انتظامی فارس، سال 6، 20: 81 ــ 104.
ــ مزیدی شرف‌آبادی، علی‌محمد، افشانی، سید علیرضا، و صدری، منیره (1397). رابطۀ سرمایۀ فرهنگی و سواد رسانه‌ای بین جوانان شهر بافق. مطالعات فرهنگ ارتباطات، 19 (43): 146 ــ 163.
ــ ممتاز، فریده (1381)، انحرافات اجتماعی: نظریه‌ها و دیدگاه‌ها، تهران: شرکت سهامی انتشار.
ــ میرجلیلی، سید حسین (1386). نقش سرمایۀ فرهنگی در مهندسی فرهنگی. ماهنامۀ مهندسی فرهنگی، سال دوم، 12: 43 ــ 45.
ــ نوغانی، محسن (1382). آموزش‌وپرورش و بازتولید فرهنگی. رشد علوم اجتماعی، 22: 12 ــ 21.
ــ نیازی، محسن؛ سعادتی، موسی، منتظری خوش، حسن، و حاتمی، رقیه (1394). بررسی تأثیر سرمایه‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در بروز رفتارهای پرخطر جوانان شهر تبریز. مطالعات امنیت اجتماعی، 2: 1 ــ 30.
ــ نیازی، محسن، عباس‌زاده، محمد، و سعادتی، موسی (1397). مطالعۀ جامعه‌شناختی نقش مداخله‌گرایانۀ سرمایه‌های فرهنگی و نمادین در تأثیرگذاری سرمایۀ اقتصادی در بروز رفتارهای پرخطر در بین جوانان شهر تبریز. مطالعات جامعه‌شناسی شهری، سال 8، 27: 1 ــ 40.
ــ هاشمیان‌فر، سید علی، دانافر، عباسعلی، دهقان دهنوی، گلنار و دانافر، فاطمه. (1393). بررسی رابطۀ بین سرمایۀ فرهنگی با بروز انواع رفتارهای پرخطر در بین دانشجویان دانشگاه یزد. طلوع بهداشت، 6: 372 ــ 383.
ــ هال، جان آر، و نیتس، مری جو (1391)، فرهنگ از دیدگاه جامعه‌شناختی (ترجمۀ فریبرز مجیدی)، تهران: سروش.
Bourdieu, P., Passeron, J.C. (1990). Reproduction in Education, Society, and Culture, Sage Publications.
Dehnavi, G. D., Parsamehr, M., & Naseri, S. (2014). Cultural capital and high risk behaviors among youth. International journal of high risk behaviors & addiction, 3(1).‏
Gagné, T., Frohlich, K. L., & Abel, T. (2015). Cultural capital and smoking in young adults: Applying new indicators to explore social inequalities in health behaviour. The European Journal of Public Health, 25(5), 818-823.
Hui-di, M. A. (2005). Culture, Cultural Capital and Leisure More Reflections on Leisure [J]. Studies In Dialectics of Nature, 10.‏ 23-135
Mohammadrezaie, E., Gholizadeh, A., Aghaei, A., & Toghyani, M. (2011). The effect of cultural capital of families on youth religious identity. Procedia-Social and Behavioral Sciences30, 1736-1741.
Moore, R. (2004). Education and Society: Issues and Explanations in the Sociology of Education, Cambridge: Polity Press.
Naseri, S. (2018). A study on cultural capital and high-risk behaviors of college students in Iran. Mediterranean journal of social sciences, 9(2), 185-185.
Ohashi, Y., Taguchi, A., Omori, J., & Ozaki, A. (2017). Cultural capital: a concept analysis. Public Health Nursing, 34(4), 380-387.‏
Soroka, V., & Rafaeli, S. (2006). Invisible Participants: How Cultural Capital Relates to Lurking Behavior, Proceedings of The 15th International Conference on World Wide Web, PP: 163-172.
Taylor, P. (2007). Investigating Cultural and Identity, London Collins Quoted in Communication Studies: The Essential Resource Cultural, Communication and Context, PP: 199-200.
Wolf, D, A., Jeffe, P, G., Crooks, C, V. (2006). Adolescent risk behaviors: why teens experiment and strategies to keep them safe, Published by Kingsley Trust Association & Yale University Press.