پژوهشگاه فرهنگ ،هنر و ارتباطات فرهنگ یزد 9988-1735 1 4 2020 02 20 An Essay on the Critique of Common Beliefs and Views on the Historical Geography and History of Yazd up to the Fifth Century AH. جستاری در نقد باورها و دیدگاههای معمول دربارۀ جغرافیای تاریخی و تاریخ یزد تا سدۀ پنجم هجری 27 54 122394 10.22034/fyazd.2020.122394 FA علی یزدانی راد استادیار دانشکده حقوق،علوم سیاسی و تاریخ دانشگاه یزد Journal Article 2020 10 13 It is difficult to deal with the historical geography and history of Yazd from pre-Islamic times up to the rise of the Kakuyids in 446 AH; because very few historical reports of Yazd can be found in the sources at this time. This fact, along with the lack of archaeological data, has led to a lack of clear understanding of the history of Yazd at this time and scholars and Yazdologists and archaeologists have been content with repeating these few reports, or based on them have developed views that in some cases lack the necessary accuracy. This study that is a descriptive-analytical research based on the library method, tries to review the common ideas and views about the history of Yazd (such as the primary name and position of Yazd city and its connection with Isatis and Katha, the founder of Yazd city and the story of Alexander prison, and how Islam entered Yazd and the story of the martyrs of Fahraj) by re-reading the sources. The results of this study show that some of the views expressed about the name and initial position of Yazd, are inaccurate and come from a misunderstanding of existing historical reports. Moreover, some of the existing reports about Yazd are only written folk tales and not an accurate historical account. پرداختن به جغرافیای تاریخی و تاریخ یزد در روزگار پیش از اسلام تا ظهور کاکویان یزد در سال 446 هجری، کاری دشوار است؛ زیرا گزارش‌های تاریخی بسیار اندکی از یزد در این مقطع در منابع یافت می‌شود. این واقعیّت در کنار کمبود پژوهش‌های باستان‌شناختی، سبب شده تا فهم روشنی از تاریخ یزد در این مقطع وجود نداشته باشد و محقّقان و یزدشناسان و باستان‌شناسان یا به تکرار همین گزارش‌های اندک بسنده نموده‌اند و یا مبتنی بر آن‌ها دیدگاه‌هایی را طرح نموده‌اند که در مواردی فاقد دقت لازم هستند. پژوهش حاضر که پژوهشی است توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر روش کتابخانه‌ای، می‌کوشد تا با بازخوانی مجدّد منابع، به نقد گزارش‌ها و دیدگاه‌های رایج دربارۀ تاریخ یزد (و مشخصاً نام و جایگاه اولیۀ شهر یزد و ارتباط آن با ایساتیس و کَثَه، بانی شهر یزد و ماجرای زندان اسکندر، و نحوۀ ورود اسلام به یزد و ماجرای شهدای فهرج) بپردازد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که بعضی از دیدگاه‌هایی که دربارۀ نام و جایگاه اولیه یزد مطرح شده، فاقد دقّت بوده و برآمده از فهم نادرست از گزارش‌های تاریخی موجود هستند. ضمن اینکه بعضی از گزارش‌های موجود دربارۀ یزد صرفاً روایات عامیانه‌ای هستند که مکتوب شده‌اند و نه یک گزارش دقیق تاریخی. https://fyazd.ricac.ac.ir/article_122394_1db3e85a880a7f3d8e635c7ecabfdf61.pdf